Koniec ery PTFE w powłokach złącznych? Branża motoryzacyjna szykuje się na rewolucję w ochronie antykorozyjnej
DörkenŚruby, nakrętki, elementy zawieszenia – tysiące elementów złącznych w każdym samochodzie wymagają precyzyjnej ochrony antykorozyjnej. To temat, który na co dzień pozostaje poza radarem mechanika. Jednak nadchodzące zmiany w przepisach unijnych dotyczących substancji PFAS mogą wkrótce wywrócić do góry nogami zasady, według których produkowane są złącza trafiające na stoły warsztatowe w całej Europie – w tym w Polsce.
PFAS, czyli substancje per- i polifluoroalkilowe, to szeroka rodzina związków chemicznych stosowanych w setkach zastosowań przemysłowych. W motoryzacji są obecne m.in. jako składniki powłok płatkowania cynkowego (zinc flake coating) – konkretnie jako fluoropolimery (np. PTFE, znane szerzej jako Teflon), pełniące funkcję środków smarnych w powłokach wierzchnich (topcoat) nakładanych na elementy złączne:
- śruby,
- nakrętki,
- podkładki.
Komisja Europejska prowadzi postępowanie w sprawie możliwego zakazu lub ograniczenia stosowania PFAS. Decyzja jeszcze nie zapadła, ale sygnał dla branży jest jednoznaczny: producenci komponentów i powłok muszą szukać alternatyw.
I to już teraz, bo wdrożenie nowych materiałów w motoryzacji – od badań, przez zatwierdzenia OEM, po produkcję seryjną – trwa latami. Dla warsztatu samochodowego może to oznaczać jedno: za kilka lat elementy złączne dostępne na rynku wtórnym będą produkowane w technologii innej niż ta, którą znamy dziś. Warto rozumieć, co kryje się pod oznaczeniami na opakowaniach.
Specyfikacja VW TL245 OFL-T647 – co kryje się za kodem?
Zanim przejdziemy do nowości, warto wyjaśnić kontekst techniczny. Producenci z grupy Volkswagen (VW, Audi, SEAT, Škoda, Porsche) wymagają od dostawców elementów złącznych spełnienia normy VW TL245. Definiuje ona wymagania dotyczące powłok płatkowania cynkowego – procesu nieelektrolitycznego nakładania warstwy ochronnej na stalowe elementy złączne.
Konkretny wariant Ofl-t647 (gdzie „Ofl” pochodzi od niemieckiego Oberfläche – powierzchnia, a „t” oznacza właśnie powłokę z płatków cynkowych) to standard dla gwintowanych elementów z metrycznym gwintem ISO. Powłoka musi być:
- wolna od chromu sześciowartościowego (Cr(VI)),
- srebrno-szara,
- odporna na temperatury ciągłej eksploatacji do +180°C,
- zdolna do utwardzania w temperaturze do +300°C.
Kluczowym wymaganiem jest tu jednak współczynnik tarcia. Norma VW 01129 precyzuje bardzo wąski zakres wartości, w jakim musi się mieścić powłoka nałożona na gwintowany element.
Zbyt wysoki lub zbyt niski współczynnik tarcia przy dokręcaniu śruby oznacza ryzyko błędnego momentu dokręcenia – a to bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa. Właśnie dlatego powłoka wierzchnia (topcoat) z odpowiednim środkiem smarnym jest w tym systemie obowiązkowa.
MOŻE ZAINTERESUJE CIĘ TAKŻE
Pierwsze na świecie zatwierdzenie systemu wolnego od PFAS w motoryzacji
Firma Dörken, jeden z czołowych producentów powłok płatkowania cynkowego, ogłosiła opracowanie i certyfikację systemu wolnego od PFAS, który spełnia wymagania specyfikacji VW TL245 Ofl-t647. Powłoka wierzchnia Delta-Protekt TC 502 GZ – według producenta pierwsza taka zatwierdzona przez koncern motoryzacyjny na świecie – zastępuje tradycyjne fluoropolimery alternatywnym środkiem smarnym, zachowując przy tym wszystkie wymagane parametry funkcjonalne.
Nowa powłoka jest nie tylko wolna od PFAS, ale też wolna od szkodliwych metali ciężkich. Zachowuje srebrne wykończenie charakterystyczne dla tej klasy produktów i zapewnia wymagane „wąskie okno współczynnika tarcia”, niezbędne do prawidłowego montażu elementów złącznych. To ważny krok, bo zatwierdzenie przez jednego z największych producentów OEM na świecie toruje drogę do szerszego wdrożenia technologii – zarówno w produkcji nowych pojazdów, jak i w łańcuchu dostaw części zamiennych.
Materiał powstał na podstawie informacji prasowej firmy Dörken oraz dokumentacji technicznej VW TL245 / VW 13750.
